Cá betta là một trong những loại cá cảnh được tìm kiếm nhiều nhất hiện nay nhờ màu sắc rực rỡ, bộ vây ấn tượng và cực kỳ dễ nuôi trong bể nhỏ. Bài viết này tổng hợp 10 loại cá betta đẹp phổ biến nhất, kèm cách nuôi và những loài có thể nuôi chung.
Cá betta là gì? Vì sao được ưa chuộng?
Cá betta (còn gọi là cá xiêm, cá chọi, cá lia thia) là loài cá nước ngọt gốc Đông Nam Á, tên khoa học Betta splendens. Cá đực nổi tiếng với bộ vây dài lộng lẫy, màu sắc rực rỡ và tính cách “chiến binh”, hay xòe mang khi gặp đối thủ. Lý do betta được nhiều người chọn là vì cá nhỏ gọn, chỉ cần bể vài lít, có cơ quan hô hấp phụ (mê lộ) nên không bắt buộc sủi oxy. Giá cũng rất đa dạng, từ vài chục nghìn cho cá phổ thông đến vài triệu đồng cho cá thi đấu. Dưới đây là 10 dòng betta đẹp đang được dân chơi săn đón nhiều nhất.
1. Cá betta Halfmoon (đuôi nửa trăng)
Halfmoon là “ngôi sao” của giới betta. Khi xòe hết cỡ, đuôi cá mở rộng đúng 180 độ như nửa vầng trăng, các vây lưng và vây hậu môn liền mạch tạo thành chữ D rất đẹp mắt. Dòng này có gần như mọi màu: đỏ, xanh, trắng, đen, nhiều màu. Nhược điểm là vây quá dài và nặng nên cá bơi chậm, dễ bị rách vây hoặc cắn vây khi căng thẳng. Hãy dùng lọc dòng chảy nhẹ, bể nhiều cây mềm và tránh đồ trang trí sắc cạnh để vây luôn nguyên vẹn.
2. Cá betta Plakat (betta đuôi ngắn)
Plakat là dòng betta vây ngắn, gần với tổ tiên cá chọi truyền thống ở Thái Lan. Thân cá chắc khỏe, bơi nhanh, ít bị bệnh về vây hơn hẳn các dòng đuôi dài. Ngày nay người ta còn lai ra Halfmoon Plakat (HMPK) với đuôi ngắn nhưng xòe tròn như Halfmoon, rất được ưa chuộng. Nếu bạn mới chơi và muốn một con betta năng động, dễ chăm, thì Plakat là lựa chọn số một. Giá cũng khá mềm và dễ tìm ở hầu hết cửa hàng cá cảnh.
3. Cá betta Crowntail (đuôi lược)
Crowntail có các tia vây kéo dài vượt khỏi màng vây, trông như những chiếc gai hay chiếc lược, tạo cảm giác hoang dã và cá tính. Đây từng là dòng betta “quốc dân” ở Việt Nam những năm trước và đến nay vẫn rất được yêu thích. Crowntail phổ biến với các màu đỏ, xanh và đen. Lưu ý là màng vây mỏng nên cá cần nước sạch, ổn định; khi nước bẩn, vây dễ bị thối hoặc rách mép. Thay nước định kỳ sẽ giúp vây luôn đều và sắc nét.
4. Cá betta Veiltail (đuôi rủ)
Veiltail là dòng betta đuôi dài cổ điển, có đuôi rủ xuống như tấm khăn voan khi cá bơi. Đây là dạng betta thường gặp nhất trong các cửa hàng nhờ dễ nhân giống và giá rẻ. Tuy không “sang” như Halfmoon, Veiltail lại có dáng bơi mềm mại, thướt tha rất thư giãn khi ngắm. Màu sắc phổ biến là đỏ, tím, xanh dương. Vì đuôi dài và nặng, bạn nên để mực nước vừa phải và có lá cây gần mặt nước để cá nghỉ ngơi.
5. Cá betta Double Tail (hai đuôi)
Double Tail có đuôi tách thành hai thùy riêng biệt, thường đi kèm vây lưng rộng gần bằng vây hậu môn, tạo dáng cân đối độc đáo. Đây là đặc điểm do đột biến gen nên dòng này hiếm hơn và có giá cao hơn betta thông thường. Thân cá Double Tail thường ngắn hơn một chút, nên cần chú ý chế độ ăn để tránh sình bụng, táo bón. Cho ăn lượng nhỏ, một đến hai lần mỗi ngày và nhịn ăn một ngày mỗi tuần là cách đơn giản để giữ cá khỏe.
6. Cá betta Rosetail (đuôi hoa hồng)
Rosetail là phiên bản “cực đại” của Halfmoon: các tia vây phân nhánh nhiều lần khiến mép vây xếp lớp, gợn sóng như cánh hoa hồng. Khi cá xòe, toàn bộ vây phủ kín thân trông vô cùng lộng lẫy, đặc biệt ở các màu trắng bạch kim, vàng hay hồng. Dòng có vây xếp dày hơn nữa còn được gọi là Feathertail. Vẻ đẹp đi kèm sự mỏng manh: vây nặng khiến cá bơi khó, dễ cắn vây. Rosetail phù hợp với người đã có kinh nghiệm và bể nuôi riêng, nước thật ổn định.
7. Cá betta Koi
Betta Koi mang hoa văn loang lổ đỏ, trắng, đen, vàng giống hệt cá koi Nhật Bản, nên được rất nhiều người tìm kiếm. Điểm thú vị là màu của betta Koi có thể thay đổi theo thời gian do gen “marble”, mỗi tháng con cá lại trông khác đi một chút. Phiên bản có thêm các chấm ánh kim lấp lánh được gọi là Galaxy Koi, giá cao hơn. Đa số betta Koi thuộc dạng Plakat nên khỏe và dễ nuôi. Đây là lựa chọn tuyệt vời cho bể mini đặt bàn làm việc.
8. Cá betta Nemo và Nemo Galaxy
Nemo là tên gọi dân chơi đặt cho những con betta có màu cam, đỏ, đen và trắng phối hợp, gợi nhớ chú cá hề trong phim hoạt hình. Thực chất đây là một nhánh của dòng Koi với màu cam rực nổi bật. Khi thân cá có thêm vảy ánh xanh kim loại lấp lánh như dải ngân hà, người ta gọi là Nemo Galaxy. Dòng này đang rất “hot” trên các hội nhóm betta. Khi mua, hãy chọn cá có màu tươi, vây không rách và bơi lanh lợi.
9. Cá betta Super Black Orchid
Black Orchid là betta có thân đen tuyền, vây đen viền ánh xanh hoặc tím như cánh lan, tạo cảm giác sang trọng và bí ẩn. Phiên bản “Super” có màu đen sâu hơn, phủ kín và rất khó lai tạo nên thường có giá cao. Dòng này phổ biến ở dạng Halfmoon và Crowntail. Để giữ màu đen thật đậm, bạn nên dùng lá bàng khô hoặc nền tối, hạn chế ánh sáng quá gắt và cho ăn thức ăn giàu đạm. Đặt trong bể nhiều cây xanh, betta đen nổi bật vô cùng.
10. Cá betta hoang dã (Betta imbellis, betta Thái đá)
Bên cạnh các dòng lai tạo, nhiều người chơi lâu năm lại thích betta hoang dã như Betta imbellis, Betta smaragdina hay các dòng cá xiêm đá. Chúng có vây ngắn, thân thon, màu xanh lục, xanh ngọc ánh kim rất tự nhiên. Betta imbellis còn được gọi là “betta hòa bình” vì ít hung dữ hơn Betta splendens. Cá hoang dã khỏe, thích nước hơi chua, nhiều lá khô và cây thủy sinh. Đây là lựa chọn thú vị cho ai thích phong cách bể biotope gần với tự nhiên.
Cách nuôi cá betta khỏe đẹp, lên màu
Betta sống tốt nhất trong bể từ 10 lít trở lên, nhiệt độ 25–28°C, pH 6,5–7,5. Dù không bắt buộc sủi oxy, cá vẫn cần lọc nhẹ hoặc thay 20–30% nước mỗi tuần. Thức ăn nên là cám chuyên cho betta kết hợp trùn chỉ, artemia, bo bo đông lạnh. Chỉ cho ăn lượng cá ăn hết trong 2 phút. Betta đẻ trứng, cá đực sẽ xây tổ bọt trên mặt nước và chăm trứng. Nếu chăm đúng cách, cá có thể sống 3–5 năm. Nhớ đậy nắp bể vì betta nhảy rất giỏi.
Cá betta nuôi chung được với cá nào?
Tuyệt đối không nuôi hai con betta đực chung bể vì chúng sẽ đánh nhau đến chết. Betta cái có thể nuôi theo nhóm 5 con trở lên trong bể rộng, nhiều cây. Nếu muốn bể cộng đồng, hãy chọn cá nhỏ, hiền, vây ngắn, bơi tầng khác như cá chuột Corydoras, tép Amano, ốc Nerite, cá sóc đầu đỏ hay cá neon. Tránh cá bảy màu đực đuôi dài vì betta dễ nhầm là đối thủ, và tránh cá hay rỉa vây như cá xăng ky. Luôn chuẩn bị bể dự phòng nếu cá có dấu hiệu gây hấn.